GÖĞÜS HASTALIKLARI
Dalaman Devlet Hastanesi – Göğüs Hastalıkları Bölümü

1. ASTIM

HastalıKnedir?
Astım, hava yollarının hassaslaşması ve zaman zaman daralmasıyla ortaya çıkan, uzun süreli bir akciğer hastalığıdır. Belirtiler dönem dönem artıp azalabilir ve çoğu hastada uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir.

BulgularI nelerdir?
• Nefes darlığı
• Hırıltılı solunum
• Göğüste sıkışma
• Özellikle gece veya sabahları tekrarlayan öksürük
• Egzersiz, soğuk hava, alerjenler veya enfeksiyonlarla şikâyetlerin artması

Tanı nasıl konur?
Tanıda hastanın şikâyetleri ve muayenesinin yanı sıra solunum fonksiyon testleri (spirometri) önemlidir. Gerektiğinde bronkodilatör sonrası test, PEF takibi veya başka yardımcı testler yapılabilir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Tedavinin temel amacı belirtileri kontrol etmek ve atakları önlemektir. İnhaler ilaçlar, özellikle inhale kortikosteroid içeren tedaviler, hastalığın kontrolünde temel rol oynar. Tedavi hastanın durumuna göre düzenlenir ve düzenli kontrollerle yeniden değerlendirilir.

2. KOAH

Hastalık nedir?
KOAH, hava yollarında ve akciğerlerde oluşan değişiklikler nedeniyle hava akımının kalıcı olarak kısıtlandığı kronik bir hastalıktır. Sigara en önemli risk faktörlerinden biridir; ancak biyokütle dumanı, mesleki toz ve kimyasallar da rol oynayabilir.

Bulguları nelerdir?
• Uzun süren öksürük
• Balgam
• Özellikle eforla ortaya çıkan nefes darlığı
• Efor kapasitesinde azalma
• Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları veya alevlenmeler

Tanı nasıl konur?
KOAH tanısında şikâyetler ve risk faktörleri değerlendirilir. Tanıyı doğrulamak için temel test bronkodilatör sonrası spirometridir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
En önemli adımlardan biri sigaranın bırakılmasıdır. İnhaler bronkodilatörler, gerektiğinde inhale kortikosteroidler, aşılar, fiziksel aktivite ve pulmoner rehabilitasyon tedavinin parçalarıdır. Alevlenmelerin önlenmesi ve akciğer fonksiyonlarının düzenli değerlendirilmesi önemlidir.

3. AKCİĞER ENFEKSİYONLARI

Hastalık nedir?
Akciğer enfeksiyonları; virüs, bakteri ve daha nadiren diğer mikroorganizmaların neden olduğu hastalıklardır. Zatürre (pnömoni) bu grubun önemli örneklerinden biridir.

Bulguları nelerdir?
• Ateş
• Öksürük
• Balgam
• Nefes darlığı
• Halsizlik
• Göğüs ağrısı
• Yaşlılarda bazen belirgin ateş olmadan genel durum bozulması veya bilinç değişikliği

Tanı nasıl konur?
Tanıda şikâyetler, muayene ve gerektiğinde akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi kullanılır. Hastanın durumuna göre kan ve balgam incelemeleri veya mikrobiyolojik testler yapılabilir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Tedavi enfeksiyonun nedenine ve hastalığın ağırlığına göre belirlenir. Bakteriyel enfeksiyonlarda uygun antibiyotikler kullanılabilir; her öksürük veya her enfeksiyon antibiyotik gerektirmez. Özellikle ileri yaşta veya kronik hastalığı olan kişilerde yakın takip gerekebilir.

Korunma:
Grip, COVID-19 ve pnömokok gibi uygun aşıların yapılması, el hijyeni ve sigaradan uzak durmak önemlidir.

4. AKCİĞER NODÜLLERİ

Hastalık nedir?
Akciğer nodülü, akciğer görüntülemelerinde görülen küçük, yuvarlak veya oval oluşumlardır. Nodül görülmesi tek başına kanser anlamına gelmez. Enfeksiyonlara bağlı veya iyi huylu birçok neden olabilir.

Bulguları nelerdir?
Çoğu akciğer nodülü herhangi bir belirtiye neden olmaz ve başka bir nedenle çekilen BT sırasında tesadüfen saptanır.

Tanı nasıl konur?
Nodülün boyutu, şekli, yoğunluğu, önceki görüntülerle karşılaştırılması ve kişinin yaşı ile risk faktörleri değerlendirilir. Gerekirse belirli aralıklarla BT ile takip, PET/BT veya doku örneklemesi yapılabilir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Her nodülün hemen biyopsi veya ameliyat edilmesi gerekmez. Nodülün özelliklerine ve kişinin risk durumuna göre izlem veya ileri inceleme kararı verilir. Önceki görüntülerle karşılaştırma özellikle değerlidir.

5. UYKU APNESİ

Hastalık nedir?
Obstrüktif uyku apnesinde uyku sırasında üst hava yolu tekrar tekrar daralır veya kapanır ve solunum geçici olarak durabilir. Bu durum uykunun kalitesini ve gece boyunca oksijenlenmeyi etkileyebilir.

Bulguları nelerdir?
• Gürültülü horlama
• Uykuda nefes durması veya boğulur gibi olma
• Sabah baş ağrısı
• Dinlenemeden uyanma
• Gün içinde uyku hali
• Dikkat ve konsantrasyon sorunları

Tanı nasıl konur?
Öykü ve muayenenin ardından uygun hastalarda uyku testi (polisomnografi veya evde uyku apnesi testi) yapılır. Test sonucunda hastalığın şiddeti belirlenir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Kilo fazlalığı varsa kilo verme, düzenli fiziksel aktivite ve alkol/sedatiflerden kaçınma önerilebilir. Uygun hastalarda CPAP/PAP tedavisi temel tedavilerden biridir. Hastanın tedaviye uyumu ve klinik yanıtı düzenli olarak değerlendirilir.

6. TÜBERKÜLOZ (VEREM)

Hastalık nedir?
Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis bakterisinin neden olduğu ve özellikle akciğerleri tutabilen bulaşıcı bir enfeksiyondur. Tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Bulguları nelerdir?
• 2–3 haftadan uzun süren öksürük
• Balgam
• Ateş
• Gece terlemesi
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Bazen kanlı balgam

Tanı nasıl konur?
Akciğer grafisi/BT'nin yanı sıra balgamda mikrobiyolojik inceleme, moleküler testler ve kültür tanıda önemlidir. Temas ve risk durumu da değerlendirilir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Tüberküloz tedavisi birden fazla ilacın birlikte ve belirlenen süre boyunca düzenli kullanılmasıyla yapılır. İlaçların düzensiz kullanılması tedavi başarısını azaltabilir ve direnç gelişimine yol açabilir. Tedavi süresince klinik, mikrobiyolojik ve gerektiğinde radyolojik takip yapılır.

7. AKCİĞER KANSERİ

Hastalık nedir?
Akciğer kanseri, akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşur. Sigara en önemli risk faktörüdür, ancak hiç sigara içmemiş kişilerde de görülebilir.

Bulguları nelerdir?
Erken dönemde hiçbir belirti olmayabilir. İlerleyen dönemlerde:
• Uzun süren veya karakter değiştiren öksürük
• Kanlı balgam
• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
• Açıklanamayan kilo kaybı ve halsizlik

Tanı nasıl konur?
Şüpheli durumda akciğer grafisi veya özellikle toraks BT kullanılır. Kesin tanı çoğunlukla bronkoskopi veya başka yöntemlerle alınan doku örneğinin patolojik incelemesiyle konur. Tedavi planı için hastalığın evresi ve tümörün moleküler özellikleri belirlenebilir.

Tedavi ve takip nasıl yapılır?
Tedavi; hastalığın evresine ve tümörün özelliklerine göre cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi seçeneklerinden biri veya birkaçının birlikte uygulanması şeklinde olabilir. Karar genellikle multidisipliner ekip tarafından verilir.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?

Uzun süren veya tekrarlayan öksürük, nefes darlığı, hırıltı, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi veya göğüs ağrınız varsa Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurun.

Erken değerlendirme, birçok akciğer hastalığında tanı ve tedavi sürecini kolaylaştırabilir.

Bilimsel kaynaklar

GINA • GOLD • ATS/ERS • ATS/IDSA • Fleischner Society • BTS • AASM • WHO • T.C. Sağlık Bakanlığı • NCCN • ESMO • IASLC